Tiểu đường thai kỳ khi nào cần phải tiêm insulin?

Bệnh tiểu đường type 2 là nặng hay nhẹ? Có chữa được không?

Tiểu đường thai kỳ: Nguyên nhân, biểu hiện và cách xử lý an toàn

Bệnh tiểu đường type 2: Dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị

10 Loại rau tốt cho người bị tiểu đường nên bổ sung

Bệnh tiểu đường type 1: Tiêu chuẩn chẩn đoán và phác đồ điều trị

3 Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh tiểu đường chính xác nhất

10 Loại sữa dành cho người bị tiểu đường tốt nhất hiện nay

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường nên đề phòng

9 Lời khuyên giúp phòng tránh bệnh tiểu đường hiệu quả

Bị tiểu đường thai kỳ có uống sữa được không? Loại nào tốt?

Người mắc bệnh tiểu đường thai kỳ thông thường phải thực hiện khẩu phần ăn tuân thủ theo một số quy tắc nhất định. Theo đó, nhiều người thường hay thắc mắc rằng có nên uống sữa hay không và loại nào là tốt nhất. Đây là một nguồn thực phẩm cung cấp năng lượng dồi dào trong thời gian mang thai, do đó, bạn cần lựa chọn kỹ trước khi sử dụng.

Bị tiểu đường thai kỳ có uống sữa được không?

Theo các thống kê gần đây cho rằng, tình trạng đái tháo đường đang có xu hướng ngày càng gia tăng cao trên toàn thế giới. Và tại Việt Nam, tỷ lệ này được cho là cao hơn 20%. Chính lối sống hiện đại đã khiến cho nhiều người trở nên thụ động và hạn chế hoạt động thể chất, chế độ ăn uống không khoa học, chứa nhiều chất béo bão hòa nên thường dẫn đến tình trạng béo phì trước và trong giai đoạn mang thai, đây cũng chính là nguyên nhân gây ra bệnh tiểu đường.

Bị tiểu đường thai kỳ có uống sữa được không?
Theo các bác sĩ chuyên khoa cho rằng, uống sữa là một trong những giải pháp cung cấp dinh dưỡng tốt nhất cho người bệnh tiểu đường thai kỳ.

Như đã nói, người mắc bệnh tiểu đường thông thường phải có một chế độ ăn uống và kiêng khem đúng cách. Điều này sẽ giúp quá trình kiểm soát bệnh tốt hơn và hạn chế các nguy cơ biến chứng nguy hiểm xảy ra. Do đó, một câu hỏi được đặt ra là người bị tiểu đường thai kỳ có nên uống sữa hay không?

Theo các bác sĩ chuyên khoa cho rằng, uống sữa là một trong những giải pháp cung cấp dinh dưỡng tốt nhất cho người bệnh tiểu đường thai kỳ. Thế nên, những mẹ bầu đang mắc phải tình trạng này thì hoàn toàn có thể sử dụng sữa. Tuy nhiên, hãy đảm bảo rằng các loại sữa bạn dùng tốt nhất là có nguồn gốc từ thực vật và chúng không có hàm lượng đường trong thành phần.

Khi muốn sử dụng những loại sữa này, tốt nhất bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Đồng thời nên thường xuyên kiểm tra nồng độ đường trong máu để có thể kiểm soát tốt vấn đề này và kịp thời xử lý khi có triệu chứng bất thường xảy ra. Sử dụng các loại sữa trong giai đoạn này cũng nên đảm bảo dùng với liều lượng vừa phải để tránh cung cấp dinh dưỡng quá cao gây nên tình trạng béo phì.

Lợi ích của việc uống sữa khi bị tiểu đường thai kỳ

Sữa chính là một nguồn cung cấp dinh dưỡng không thể thiếu đối với bất kỳ phụ nữ nào trong giai đoạn mang thai. Đây cũng là một loại thực phẩm có chứa hàm lượng canxi cao, từ đó giúp cho người mẹ hấp thụ chất này vào cơ thể một cách tốt hơn, tránh tình trạng thai nhi hấp thụ chất này từ người mẹ và gây ra các bệnh lý xương khớp sau này.

Lợi ích của việc uống sữa khi bị tiểu đường thai kỳ
Sữa chính là một nguồn cung cấp dinh dưỡng không thể thiếu đối với bất kỳ phụ nữ nào trong giai đoạn mang thai.

Dùng sữa trong giai đoạn mẹ bầu bị đường thai kỳ còn cung cấp chất đạm, các loại axit amin. Đây cũng chính là một chất xúc tác giúp làm tăng cường được sự phát triển của trẻ trong bụng mẹ,  đồng thời giúp kích thích các mô tuyến sữa hoạt động và phát triển một cách mạnh mẽ hơn. Do đó, bạn nên chú ý bổ sung nguồn dinh dưỡng đầy đủ, việc ăn uống thiếu chất này có thể sẽ gây ra tình trạng suy thai, thai nhi bị suy dinh dưỡng và khiến cho nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng tăng lên.

Cung cấp sữa cho các bà bầu mắc phải tình trạng tiểu đường thai kỳ còn có khả năng bổ sung vitamin D để chống còi xương, tăng cường khả năng hấp thụ canxi và thúc đẩy sự tăng trưởng về cân nặng của trẻ. Trong một số nghiên cứu được công bố gần đây còn cho thấy rằng, việc bổ sung 1 ly sữa mỗi ngày trong giai đoạn này còn có khả năng thúc để thai nhi tăng thêm 41g.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?

Từ những lợi ích trên, có thể cho thấy rằng việc bổ sung sữa đối với các mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ là rất quan trọng. Tuy nhiên, bạn phải luôn đảm bảo lựa chọn đúng cách, đúng loại sữa thì mới giúp cơ thể vừa cung cấp chất dinh dưỡng vừa kiểm soát bệnh tốt hơn. Đối với từng đối tượng khác nhau thì nhu cầu cung cấp dinh dưỡng cũng sẽ khác nhau.

Sau đây là 9 loại sữa tốt nhất mà mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ nên bổ sung:

1. Sữa công thức cho bà bầu tiểu đường thai kỳ

Lựa chọn sữa công thức trong giai đoạn thai kỳ cho các bà bầu đang mắc phải tình trạng tiểu đường thai kỳ cần phải lưu ý kỹ. Tốt nhất bạn nên chọn những loại có thiết kế công thức dành riêng cho những đối tượng này. Một loại sữa phù hợp có thể sẽ cung cấp cho các mẹ bầu khoảng 28 loại vitamin và khoáng chất khác nhau.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Lựa chọn sữa công thức trong giai đoạn thai kỳ cho các bà bầu đang mắc phải tình trạng tiểu đường thai kỳ cần phải lưu ý kỹ.

Chưa kể đến, nó còn có thể đảm bảo được sự cân đối về đạm và chất béo vừa phải. Đồng thời, nó còn có các thành phần dinh dưỡng như DHA cần thiết cho sự phát triển về mắt, thúc đẩy hệ thần kinh phát triển một cách tốt hơn. Hàm lượng canxi trong mỗi ly sữa này có thể nằm trong khoảng 500mg, chúng sẽ có khả năng cải thiện hệ thống xương, răng phát triển mạnh mẽ hơn.

Do đó, khi sử dụng những loại sữa này cho các bà mẹ trong giai đoạn thai kỳ ngoài hỗ trợ cho tình trạng bệnh thì nó còn dùng để cung cấp dinh dưỡng thay thế cho những bữa ăn. Một số bà mẹ trong giai đoạn mang thai thường khó khăn trong việc ăn uống thì có thể sử dụng các loại sữa dạng này vì chúng hầu như không có tác động làm đến hàm lượng đường trong máu.

Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng bạn nên lưu ý uống với hàm lượng cho phép và có thể sử dụng các loại sữa này để thay thế cho các bữa ăn nhẹ trong ngày.

2. Sữa dê

Sữa dê là một loại sữa có thành phần dinh dưỡng được đánh giá là gần giống với sữa mẹ nhất. Thành phần hoạt chất chứa trong nó rất dồi dào như protein, các loại khoáng chất, axit amin và acid béo. Loại sữa này có vị ngọt nhẹ, và thường được các chuyên gia khuyến khích sử dụng cho bé, các mẹ bầu, nhất là người đang mắc phải tình trạng tiểu đường thai kỳ.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Sữa dê là một loại sữa có thành phần dinh dưỡng được đánh giá là gần giống với sữa mẹ nhất.

Loại sữa này ngoài hạn chế được các nguyên nhân gây ra các biến chứng về tim mạch mà còn cải thiện tình trạng da cho các mẹ bầu một cách hiệu quả. Theo đó, không phải tự nhiên mà sữa dê thường có mặt trong các loại mỹ phẩm, sữa tắm mà là do có có công dụng trong việc dưỡng ẩm và làm mịn da, cải thiện các vấn đề da liễu mà các mẹ bầu hay gặp phải.

Ngoài ra, sữa dê còn giúp cung cấp chất selenium, một thành phần khoáng chất hiếm hoi có khả năng làm tăng cường hệ thống miễn dịch. Từ đó, hạn chế nguy cơ tấn công của các tác nhân gây bệnh vào cơ thể. Bên cạnh đó, nó còn rất tốt cho hệ thống tiêu hóa của các mẹ bầu, giúp thúc đẩy hệ thống này hoạt động một cách trơn tru và mạnh mẽ hơn.

3. Sữa bò

Sữa bò được sử dụng cho bà bầu bao gồm sữa nguyên kem, ít béo và tách béo,… những loại này thường có công dụng bổ sung hiệu quả các loại vitamin, chất khoáng,… Đối với các mẹ bầu tiểu đường thai kỳ khi sử dụng có thể phòng ngừa tình trạng tăng huyết áp và ngăn chặn nguy cơ mắc phải các bệnh lý về tim mạch.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Sữa bò được sử dụng cho bà bầu bao gồm sữa nguyên kem, ít béo và tách béo,… có công dụng bổ sung hiệu quả các loại vitamin, chất khoáng,…

Bên cạnh đó, bạn cũng sẽ được cung cấp Canxi, Vitamin D, C, Kali,… những chất này đều là nguồn dinh dưỡng được cung cấp để cơ thể có thể khỏe mạnh về xương khớp, trẻ khi sinh ra sẽ phát triển vượt trội và bản thân bạn có thể hạn chế được nguy cơ loãng xương hiệu quả. Đối với làm da, nó cũng được cải thiện để trông mịn màng và trắng sáng hơn bao giờ hết.

Dùng sữa bò thường xuyên còn giúp tăng cường sức đề kháng, cung cấp được hàm lượng chất oxy hóa. Ngoài ra, nó còn giúp hỗ trợ nâng cao thị lực cho mẹ bầu. Theo các nhà nghiên cứu cho rằng, trong một ly sữa bò có thể cung cấp được 285mg canxi cho cơ thể.

4. Sữa đậu nành

Là một loại sữa thực vật thường được khuyên dùng cho các bệnh nhân tiểu đường (kể cả tiểu đường thai kỳ), bệnh gout, người bị thấp khớp, đau nhức xương khớp và cung cấp năng lượng cho người lao động quá sức. Trong thành phần của loại đậu này có chứa vitamin A, B1, B2, D, PP, K, F và hàm lượng canxi giúp bổ sung vi chất cần thiết để đảm bảo sức khỏe và phòng ngừa tình trạng loãng xương, ung thư vú.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Sữa đậu nành là một loại sữa thực vật thường được khuyên dùng cho các bệnh nhân tiểu đường (kể cả tiểu đường thai kỳ), bệnh gout, người bị thấp khớp,…

Các thành phần dưỡng chất trong loại sữa này tương đương với sữa bò. Do đó, nếu bạn muốn đảm bảo an toàn và lành tính hơn thì có thể lựa chọn để bổ sung. Bởi lẽ, đậu nành có chứa một loại protein từ thực vật, chúng thường không gây ra một số dị ứng và rủi ro như khi sử dụng sữa bò. Do đó, đây thường được xem là một lợi thế để bạn tin dùng loại sữa này.

Theo các bác sĩ cho rằng, sữa đậu nành có khả năng ức chế sự vận chuyển cholesterol đi vào máu. Từ đó cải thiện được các nguyên nhân gây tiểu đường thai kỳ hiệu quả. Đồng thời, đây cũng chính là thực phẩm có khả năng ngăn ngừa nguy cơ mắc phải các bệnh lý tim mạch một cách hiệu quả nhất.

5. Sữa gạo lứt

Sữa gạo lứt cũng là một loại sữa mà các mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ có thể sử dụng. Loại sữa này không những giúp bạn cung cấp được hàm lượng chất dinh dưỡng mà còn có khả năng làm đẹp tốt cũng như hỗ trợ phòng chống các bệnh lý tim mạch một cách hiệu quả nhất. Nếu các mẹ bị dị ứng với thành phần lactose trong sữa bò thì đây chính là một gợi ý hoàn hảo không thể bỏ qua.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Sữa gạo lứt cũng là một loại sữa dành cho người tiểu đường thai kỳ, nó giúp cung cấp được hàm lượng chất dinh dưỡng một cách hiệu quả.

Với thành phần flavonoid dồi dào, loại sữa này còn có thể hỗ trợ làm giảm nguy cơ dẫn đến các biến chứng, nhất là tim mạch ở các mẹ bầu tiểu đường thai kỳ. Bên cạnh đó, sữa gạo còn giàu vitamin E và magie, đây đều là các thành phần có thể bảo vệ hệ thống tim mạch, giúp bạn luôn có một trái tim khỏe mạnh nhất.

LƯU Ý: Khi sử dụng loại sữa gạo bạn không nên dùng gạo trắng vì chúng có chứa thành phần tinh bột cao gấp 4 lần so với sữa bò và các loại sữa khác. Nếu bạn dùng loại sữa này thì nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bản thân, một số trường hợp sử dụng loại sữa này với liều lượng cao đã gây ra các biến chứng khiến bệnh này càng nghiêm trọng hơn.

6. Sữa hạnh nhân

Nếu bạn không thích dùng các loại sữa công thức hay sữa có nguồn gốc từ thực vật thì có thể thay thế bằng việc dùng sữa hạnh nhân mỗi ngày để có thể cung cấp đầy đủ hàm lượng dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Đây là một loại sữa có tác dụng tương tự các loại sữa trên và thường được các bác sĩ khuyến cáo sử dụng trong giai đoạn mang thai, nhất là các mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Nếu bạn không thích dùng các loại sữa công thức hay sữa có nguồn gốc từ thực vật thì có thể thay thế bằng việc dùng sữa hạnh nhân để cung cấp dinh dưỡng cần thiết.

Sữa hạnh nhân thường có vị béo, hương thơm đặc trưng. Với hàm lượng vitamin E dồi dào có thể được sử dụng để ngăn ngừa tình trạng oxy hóa mạnh mẽ. Hàm lượng cholesterol ít thay vào đó là thành phần chất béo sẽ giúp bảo vệ hệ thống tim mạch luôn khỏe mạnh và giúp bạn kiểm soát được tình trạng tiểu đường thai kỳ tốt nhất.

Đây chính là một loại sữa lý tưởng cho các mẹ bầu trong giai đoạn mang thai bị tiểu đường thai kỳ bởi thành phần chứa trong nó không có quá nhiều đường. Theo lời khuyên của một số bác sĩ thì đây chính là loại sữa có thể giúp bạn kiểm soát hàm lượng đường huyết một cách ổn định, ngoài ra còn có thể hạn chế được nguy cơ tiền sản giật hiệu quả.

7. Sữa yến mạch

Yến mạch được mệnh danh là một loại thực phẩm siêu dinh dưỡng mà các mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ nên bổ sung mỗi ngày. Với thành phần chứa nhiều chất xơ tự nhiên, nó không những cải thiện được các vấn đề về hệ tiêu hóa mà còn giúp kiểm soát nồng độ đường huyết luôn ở mức ổn định nhất.

Bị tiểu đường thai kỳ nên uống sữa nào là tốt nhất?
Yến mạch được mệnh danh là một loại thực phẩm siêu dinh dưỡng mà các mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ nên bổ sung mỗi ngày.

Bên cạnh đó, Kali, phốt pho, canxi, selen là những khoáng chất phổ biến có trong yến mạch với công dụng tăng cường sức đề kháng để phòng ngừa các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. Từ đó, nó còn đảm bảo sự chắc khỏe của xương khớp và giúp cho trẻ được phát triển một cách vượt trội nhất về cả thể chất và tinh thần.

Một số loại vitamin, axit folic,… cũng được cung cấp giúp cơ thể người mẹ có thể hấp thụ được tốt hơn các chất dinh dưỡng giúp cải thiện sức khỏe và trẻ hóa làn da cho các bà mẹ trong giai đoạn mang thai.

8. Sữa tươi không đường

Sữa tươi cũng là một trong những loại sữa mà bạn có thể bổ sung trong giai đoạn mang thai và mắc phải tình trạng tiểu đường. Tuy nhiên, hãy đảm bảo bảo rằng bạn sử dụng loại sữa này không có chứa đường. Đồng thời cũng không nên lo lắng vì sử dụng sữa tươi vẫn có thể cung cấp được chất dinh dưỡng trong giai đoạn thai kỳ. Theo đó các nguồn vi chất như protein, vitamin và các khoáng chất khác vẫn được đảm bảo đầy đủ cho cơ thể.

9. Các loại sữa được tách kem, ít chất béo, không đường

Ngoài những loại sữa trên thì bất cứ loại sữa nào được tách kem, ít chất béo, không đường thì các mẹ bầu cũng có thể sử dụng. Nhưng lưu ý rằng các loại sữa này không nên chứa quá nhiều chất béo bão hòa. Theo chỉ định của các bác sĩ thì bạn chỉ nên sử dụng các loại sữa đã được tách kem và chứa 83 calo và 0,1g chất béo bão hòa.

Khi sử dụng đúng các loại sữa này, cơ thể bạn sẽ có khả năng kiểm soát tình trạng tiểu đường thai kỳ một cách hiệu quả hơn. Đồng thời có thể giúp các chất dinh dưỡng đi sâu vào cơ thể, hỗ trợ tim mạch và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Lưu ý khi sử dụng sữa đối với người bị tiểu đường thai kỳ

Những thai phụ mắc phải tình trạng tiểu đường thường có hàm lượng glucose trong máu cao. Do đó bạn luôn phải đảm bảo khẩu phần ăn hằng ngày hợp lý và đúng nguyên tác để kiểm soát chúng một cách hiệu quả. Để đảm bảo quá trình dùng sữa cho các bà bầu bị tiểu đường phát huy được công dụng tốt thì bạn nên tuân thủ một số vấn đề sau đây:

Lưu ý khi sử dụng sữa đối với người bị tiểu đường thai kỳ
Người bị tiểu đường thai kỳ nên lựa chọn các loại sữa phù hợp với tình trạng bệnh của mình.
  • Bất kỳ việc sử dụng các loại sữa nào cũng cần phải đảm bảo đã tham khảo qua ý kiến của các bác sĩ chuyên khoa. Điều này đảm loại sữa mà bạn sử dụng phù hợp với tình trạng bệnh. Việc sử dụng tùy ý có thể gây ra tình trạng rối loạn đường huyết khiến chúng tăng cao hơn và gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
  • Khi lựa chọn sữa, trước đó bạn nên đến bệnh viện để được kiểm tra về mức độ bệnh của mình. Và khi có, các bác sĩ mới có thể dựa vào kết quả này mà kết luận bạn nên dùng sữa bầu hay các loại sữa được thiết kế thành phần chuyên biệt dành cho người bị bệnh tiểu đường.
  • Nên lựa chọn các loại sữa phù hợp với tình trạng bệnh của mình. Điều này giúp làm giảm khả năng tăng cường đường trong máu. Tốt nhất bạn nên lựa chọn những loại sữa có hàm lượng carbohydrat thấp (chẳng hạn dung tích 100ml có 3,1 gram carbohydrat) và không chứa đường.
  • Khi sử dụng sữa đậu nành nên chú ý đun sôi thật kỹ trước khi sử dụng để tránh trường hợp đau bụng, buồn nôn. Tuyệt đối không dùng loại sữa này cùng với trứng vì sẽ gây ra tình trạng khó tiêu và giảm bớt các thành phần dinh dưỡng. Đồng thời không bảo quản trong bình giữ nhiệt và không dùng quá 500ml mỗi ngày.
  • Trên thị trường hiện nay có rất nhiều địa chỉ cung cấp sữa. Tuy nhiên chất lượng và uy tín thì còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố. Vì vậy, bạn nên lựa chọn những địa chỉ tin cậy để có thể đảm bảo chất lượng sữa tốt nhất, tránh mua nhầm hàng kém chất lượng.
  • Trong quá trình sử dụng các loại sữa nên thực hiện kiểm tra đường huyết thường xuyên. Nếu cảm thấy không ổn thì bạn nên ngừng sử dụng ngay và báo với các bác sĩ khi gặp phải các biểu hiện bất thường để được cứu chữa kịp thời.

Với các mẹ bầu bị bệnh tiểu đường thì việc kiểm soát mức đường huyết luôn trong trạng thái ổn định cần phải được chú trọng. Vì vậy, bất kỳ việc bổ sung dinh dưỡng, các loại thực phẩm hằng ngày hay các loại sữa cũng nên đảm bảo theo yêu cầu và chỉ định của các bác sĩ. Hy vọng bài viết đã có thể cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết để bảo vệ sức khỏe của mình.

Cùng chuyên mục

Mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ nên sinh thường hay sinh mổ?

Có thể thấy rằng tiểu đường thai kỳ là một trong những căn bệnh phổ biến đối với các mẹ bầu. Nếu bệnh không được kiểm soát tốt có thể...

Chế độ ăn uống kiêng cữ cho người bị tiểu đường type 2

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học có vai trò vô cùng quan trọng đối với người bị tiểu đường type 2. Mục đích chính của việc điều chỉnh...

Trái cây tốt cho người bệnh tiểu đường

Các loại trái cây người bị tiểu đường nên và không nên ăn

Trái cây là loại thực phẩm giàu dưỡng chất, tốt cho sức khỏe lại ngon miệng nên được rất nhiều người yêu thích. Khi bị tiểu đường, người bệnh thường...

Chế độ ăn uống đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc ngăn ngừa biến chứng của bệnh tiểu đường

Mắc bệnh tiểu đường nên ăn gì và kiêng gì tốt nhất?

Tiểu đường là bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa glucose trong máu, có thể  hiểu đơn giản là tình trạng lượng đường trong máu cao quá mức gây...

Bệnh tiểu đường có nguy hiểm không? Chữa khỏi được không?

Bệnh tiểu đường có nguy hiểm không? Phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong đó, việc điều trị sớm, đúng phương pháp và có cách chăm sóc phù hợp...

Bệnh tiểu đường: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và điều trị

Bệnh tiểu đường là một bệnh lý tương đối phổ biến ở Việt Nam. Bệnh khởi phát ở nhiều nguyên nhân khác nhau. Người bệnh có thể nhận biết bệnh...

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ẩn